Jan Karski – heroizm i legenda

Jan Karski – heroizm i legenda

Jednym z nadrzędnych celów naszej rotariańskiej służby jest pomaganie w budowaniu dobrej woli i pokoju na świecie. Zastanawiałem się nad szczególnym znaczeniem tego rotariańskiego przesłania w czasach toczących się we współczesnym nam świecie wojen i siejącego postrach terroryzmu.

Szukając przykładów heroicznych postaw wobec współczesnych zagrożeń, przypomniałem sobie postać Jana Karskiego, legendarnego Polaka i emisariusza, uważanego za bohatera zarówno w Polsce, jak i w Izraelu. Jan Karski był emisariuszem Polskiego Państwa Podziemnego, człowiekiem, który na podstawie obserwacji i rozmów z przedstawicielami społeczności żydowskiej przekazał Rządowi RP na Uchodźstwie pierwszy wiarygodny raport na temat zagłady Żydów i skali tej tragedii. Potrafił dotrzeć do najwyższych przedstawicieli władz alianckich, z prezydentem USA Franklinem D. Rooseveltem na czele, by skłonić ich do przeciwdziałania akcji niemieckiej. Karski prowadził również działalność na rzecz uświadomienia zagranicznej opinii publicznej prawdy o okupowanej Polsce i działalności Polskiego Państwa Podziemnego, czemu służyło m.in. opublikowanie książki The Story of a Secret State.

W roku 2017 przypada 103. rocznica urodzin i 17. rocznica śmierci Jana Karskiego. Ten wybitny Polak i Amerykanin (po wojnie pozostał na emigracji) urodził się 24 czerwca 1914 r. w Łodzi, a zmarł 13 lipca 2000 r. w Waszyngtonie. Był prawnikiem i dyplomatą, historykiem, wykładowcą akademickim i profesorem Uniwersytetu Georgetown.

Powszechnie podkreśla się jego zasługi dla przedstawienia światu losu Żydów, ale mnie fascynuje w jego biografii pewien szczególny rys.

Przez wiele lat Jan Karski nie ujawniał swoich wojennych przeżyć. Jego rola w informowaniu wolnego świata o trwającej zagładzie stała się znana dopiero po wywiadzie, jakiego udzielił w 1978 roku Claudowi Lanzmannowi realizującemu film „Shoah”, który miała premierę w 1985 r. To wtedy stał się zapraszanym wszędzie bohaterem.

W 1982 roku jerozolimski Instytut Yad Vashem przyznał Karskiemu tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata, a w 1994 roku rząd Izraela oraz rodzinne miasto Łódź przyznały mu honorowe obywatelstwo.

W 1995 roku Jan Karski otrzymał z rąk Prezydenta Lecha Wałęsy Order Orła Białego, a 29 maja 2012 roku Prezydent Barack Obama odznaczył go pośmiertnie Prezydenckim Medalem Wolności, najwyższym amerykańskim odznaczeniem cywilnym.

Z biegiem lat Jan Karski stawał się międzynarodową ikoną walki o godność i prawa człowieka oraz sprzeciwu wobec zagrożeń ze strony systemów totalitarnych.

Co szczególnie urzekło mnie w Jego biografii?
Urzekł mnie fakt, że nie opowiadał się po żadnej ze stron powojennych emigracyjnych sporów, że zachowywał się profesjonalnie jako zawodowy dyplomata, trzeźwo oceniał sytuację międzynarodową i los ówczesnej Polski na jej tle.

Ponadto Jego biografia jest aktualna i uniwersalna ze względu na:
– współczesny terroryzm,
– problem emigracji ludzi z krajów muzułmańskich, ogarniętych wojną (Syria),
– coraz powszechniejsze postawy i zachowania ksenofobiczne.

Jest uniwersalna, ponieważ mobilizuje i uczy, jak nie być obojętnym wobec zła oraz jak zachować człowieczeństwo w obliczu najtrudniejszych nawet wyzwań – przemocy, totalitaryzmu i nienawiści.

Postać Jana Karskiego jest ważna dla nas także wtedy, gdy dyskutujemy o patriotyzmie i pokoju, gdyż jego heroizm nie polega na walce, zwyciężaniu, lecz na nadzwyczajnej prawości i odwadze.

Moim zdaniem nie znajdziemy we współczesnej historii Polski wielu postaci, które w tak niezwykły sposób uosabiają uniwersalne wartości, takie jak odpowiedzialność za losy bliźnich, prawość i odwagę oraz polityczną mądrość. Pokazywał nam, że służąc wiernie jednej i drugiej ojczyźnie (Polsce i Ameryce), można i trzeba odrzucić nienawiść oraz ideologie nacjonalistyczne lub rasowe.

Takie postawy budują pokój na świecie, dlatego tak bliska jest mi postać Jana Karskiego. Jego biografia jest znakomitym przykładem słów innego wybitnego Polaka, profesora Wacława Bartoszewskiego – „Warto być przyzwoitym”.

DGE Marian Jerzy Korczyński
RC Łódź

Fot.: źródła własne Waldemara Piaseckiego.

Zobacz też

Premiera książki o Janie Karskim

Premiera książki o Janie Karskim

Towarzystwo Jana Karskiego i Wydawnictwo Insignis zapraszają serdecznie na premierę drugiego tomu książki na temat  pt. „Inferno” trylogii biograficznej „Jan…

Fakty na temat Rotary

Rotary to organizacja apolityczna i świecka, która łaczy ludzi wszystkich zawodów, narodowości i przekonań
Aktulanie ponad 1,2 mln Rotarian działa w 200 krajach i obszarach geograficznych, w 34 tysiącach klubów
Nasze motto brzmi: „Służba na rzecz innych ponad własną korzyść” (w języku angielskim "Service Above Self")
Jedną z najbardziej spektakularnych akcji podjętych przez Rotary International była zainicjowana w 1985 historyczna misja, uodpornienia wszystkich dzieci świata przeciwko chorobie Heinego-Medina.

Jedną z najbardziej spektakularnych akcji podjętych przez Rotary International była zainicjowana w 1985 historyczna misja, uodpornienia wszystkich dzieci świata przeciwko chorobie Heinego-Medina.

Pracując wspólnie z rządami wielu krajów oraz organizacjami pozarządowymi w kampanii Rotary Polio Plus zaangażowano 100 tysięcy wolontariuszy organizując szczepienia ponad miliarda dzieci. Dzięki tym wysiłkom Rok 2005 został uznany za rok uwolnienia świata od tej groźnej choroby.

Jak działa Rotary?

Wspieranie pokoju
Wspieranie pokoju

Obecnie około 42 mln osób jest wysiedlonych w wyniku konfliktów zbrojnych lub prześladowań. Rotary Peace Fellows doskonali umiejętności, by wzmocnić działania pro pokojowe na świecie oraz rozwija zdolności mediacyjne lokalnych liderów by zapobiegać konfliktom.

Walka z chorobami
Walka z chorobami

Ponad 100 milionów ludzi każdego roku znacznie ubożeje z powodu wysokich kosztów medycznych. Staramy się poprawić i rozszerzyć dostęp do taniej i bezpłatnej opieki zdrowotnej na obszarach słabo rozwiniętych.

Dostarczanie czystej wody
Dostarczanie czystej wody

Ponad 2,5 miliarda ludzi nie ma dostępu do odpowiednich urządzeń sanitarnych. Co najmniej 3000 dzieci umiera każdego dnia z powodu biegunek wywołanych nieczystą wodą. Dajemy społecznościom możliwość rozwijania i utrzymywania systemów wodnych i sanitarnych. Wspieramy badania związane z wodą.

Opieka nad matką i dzieckiem
Opieka nad matką i dzieckiem

Co najmniej 7 milionów dzieci poniżej 5 roku życia umiera co roku z powodu niedożywienia, słabej opieki zdrowotnej i złych warunków sanitarnych. Aby zmniejszyć te dane, zapewniamy szczepienia i antybiotyki dla dzieci oraz zwiększamy dostęp do podstawowych usług medycznych.

Wspieranie edukacji
Wspieranie edukacji

67 milionów dzieci na świecie nie ma dostępu do edukacji a ponad 775 mln ludzi powyżej 15. roku życia to analfabeci. Naszym celem jest wspieranie lokalnych społeczności w ich dążeniu do uzyskania podstawowej edukacji i umiejętności pozwalających na godne życie.

Wspieranie lokalnej przedsiębiorczości
Wspieranie lokalnej przedsiębiorczości

Prawie 1,4 mld zatrudnionych ludzi żyje za mniej niż 1,25 $ dziennie. Realizujemy takie projekty, które zwiększają rozwój gospodarczy lokalnych społeczności i umożliwiają godną i efektywną pracę osobom młodym oraz starszym.